10 tips van Lode om veilig te surfen (zonder dat je er IT'er voor moet zijn)
Ik ga je niet bang maken met verhalen over hackers in donkere kamers. De waarheid is saaier: de meeste ellende op het internet gebeurt niet door een of ander computergenie, maar omdat mensen dezelfde vier dingen blijven doen. Een zwak wachtwoord, klikken zonder kijken, alles uitstellen. Het goede nieuws is dat je met een paar simpele gewoontes al een heel eind geraakt. Hier zijn er tien.
1. Stop met "welkom123"
Ik moet ermee beginnen, want het blijft de nummer één. Een kort, simpel wachtwoord is als een voordeur met een fietsslotje. Neem liever een zin die je makkelijk onthoudt maar niemand raadt, iets als "MijnHondHaatDeStofzuiger". Lang, een beetje absurd, en net daarom moeilijk te kraken.
2. Gebruik niet overal hetzelfde wachtwoord
Ik snap het, het is handig. Eén wachtwoord voor alles, klaar. Maar als er dan ergens één website gehackt wordt, hebben ze meteen de sleutel van je mail, je webshop en je bankzaken. Eén lek, en het hele kaartenhuis valt om. Verschillende wachtwoorden zijn wat gedoe, tot de dag dat ze je redden.
3. Zet tweestapsverificatie aan
Dat is die extra code die je op je gsm krijgt als je inlogt. Ja, het is een seconde extra werk. Maar het betekent ook dat iemand met alleen je wachtwoord nog steeds nergens geraakt. Zet het zeker aan voor je mail en je bankzaken. Als er ergens één slotje bij mag, dan daar.
4. Klik niet zomaar op links in mails
Krijg je een mail dat je pakje "niet geleverd kon worden" of dat je "je account moet bevestigen"? Rustig. Kijk eerst wie de afzender echt is, en klik niet meteen. Twijfel je? Ga dan zelf naar de website in plaats van via de link. Een echt bedrijf zal je nooit kwalijk nemen dat je even voorzichtig bent.
5. Als het te mooi is om waar te zijn, is het dat ook
Je hebt niet zomaar een iPhone gewonnen. Die prins gaat je geen fortuin nalaten. En die webshop die alles aan de helft van de prijs verkoopt, bestaat volgende maand niet meer. Je gezond verstand is een van je beste beveiligingen. Gebruik het.
6. Houd je toestellen up-to-date
Ik weet het, updates komen altijd op het slechtste moment. Maar elke update dicht een gaatje dat anders openblijft. Dat "later" waarop je klikt, is precies het momentje waar misbruik van gemaakt wordt. Doe ze gewoon. Best zet je automatische updates aan, dan hoef je er niet eens aan te denken.
7. Wees voorzichtig op openbare wifi
Die gratis wifi op café of in de luchthaven is handig, maar je weet nooit precies wie er meekijkt. Doe er geen bankzaken of belangrijke aankopen. Even je mail checken of het nieuws lezen kan, maar de gevoelige dingen bewaar je voor je eigen netwerk thuis.
8. Plak niet je hele leven op sociale media
Ik ga je niet zeggen wat je mag posten, maar denk even na voor je alles deelt. Een oplichter die je verjaardag, de naam van je hond en je vakantieplannen kent, heeft ineens een pak materiaal om je wachtwoorden te raden of zich voor te doen als iemand die je kent. Een beetje mysterie is gezond.
9. Maak back-ups, voor je ze nodig hebt
Niemand denkt aan back-ups tot de dag dat de computer ermee stopt of er ransomware op staat die al je bestanden gijzelt. Dan is het te laat. Zorg dat je belangrijke spullen ergens anders ook staan, op een externe schijf of in de cloud. Het is die ene keer dat het misgaat waarvoor je het doet.
10. Bij twijfel: gewoon even vragen
Dit is misschien wel de belangrijkste. Kreeg je een verdachte mail, klopt er iets niet, of weet je gewoon niet zeker of iets veilig is? Bel of mail iemand die het weet, in plaats van te gokken en te hopen. Eén vraag stellen kost je twee minuten. Een verkeerde klik kan je een pak meer kosten.
En daar kom ik in beeld
Die laatste tip meen ik echt. Ik ben Lode, de persoon achter ThuisIT, en ik help mensen graag met precies dit soort dingen: hun toestellen, hun netwerk en hun online veiligheid, in gewone taal en zonder er moeilijk over te doen.
Twijfel je of alles bij jou goed staat, of wil je gewoon eens dat iemand ernaar kijkt? Stuur me een mailtje, dan koppel ik zelf terug via telefoon of mail. Geen callcenter, geen wachtrij, gewoon iemand die je verder helpt.